Ο Αύγουστος

Ο Συκολόγος ή Τραπεζοφόρος. Λαϊκές ονομασίες που δόθηκαν στον Αύγουστο λογω της αφθονίας των καρπών του.

‘’Αύγουστε καλέ μου μήνα, να’ σουν δυο φορές το χρόνο’’251218-Μουρίλιο1

Ο Αύγουστος είναι ο όγδοος μήνας του Γρηγοριανού ημερολογίου, ‘’Ο μήνας που τρέφει τους έντεκα’’. Στο παλιό όμως δεκάμηνο ρωμαϊκό ημερολόγιο ο Αύγουστος ήταν ο εκτός μήνας( Σεξτίλις) και πήρε το όνομα Αύγουστος που σημαίνει Αξιοσέβαστος προς τιμήν του Ρωμαίου αυτοκράτορα Οκταβιανού Αυγούστου. Αρχικά λένε πως είχε 30 μέρες μα ο Οκταβιανός πήρε μια μέρα από τον Φεβρουάριο και τον πρόσθεσε στον Αύγουστο για να μην υστερεί από τον Ιούλιο που ήταν αφιερωμένος στον Ιούλιο Καίσαρα.

Κατά το Βυζαντινό ημερολόγιο όμως όπου αρχίζει με τον Σεπτέμβριο, ο Αύγουστος είναι ο τελευταίος μήνας του χρόνου. Έτσι στις 31 Αυγούστου γιόρταζαν την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Η αρχαία Αθήνα γιόρταζε την νύχτα της 28ης Εκατομβαιώνος. Ημερομηνία που συμπίπτει με τον Δεκαπενταύγουστο. Εκείνη τη μέρα αγόρια και κορίτσια ανέβαιναν στον βράχο της Ακροπόλεως και χόρευαν τραγουδώντας προς τιμή της Θεάς Αθηνάς.

Πριν από την επικράτηση του ρωμαϊκού Ιουλιανού ημερολογίου,  αντίστοιχος μήνας στο αθηναϊκό ημερολόγιο ήταν ο Μεταγειτνεών.

Κακαουστιές ή Καλαουστιές ή Δρίμες

Από την πρώτη Αύγουστου μέχρι την γιορτή του Σωτήρος έχουμε τις λεγόμενες «κακαουστιές» ή «καλαουστιές» ή δρίμες. Λένε πως εκείνες τις μέρες κυκλοφορούσαν πολλά αερικά, νεραΐδες και πως δεν έπρεπε να ανεβείς σε δέντρο ή να κοιμηθείς κάτω από καρυδιά ή συκιά διότι θα σε άγγιζαν και θα είχες νευρικές διαταραχές. Άλλοι πάλι πίστευαν πως οι δρίμες ήταν δώδεκα. Θεωρούσαν πως ήταν οι πρώτες δώδεκα μέρες του Αυγούστου. Κάθε μια δρίμα και μια μέρα γι’ αυτό και τις ονόμαζαν και μερομήνια. Οι πιο σοφοί ηλικιωμένοι μπορούσαν και προμήνυαν τις μετεωρολογικές συνθήκες του έτους. Πως θα ήταν οι μήνες και αν θα είχε κακοκαιρία ή καλοκαιρία.

Οι μέρες εκείνες πάντως ήταν πολύ δύσκολες. Ήταν επικίνδυνες, δυσοίωνες και καταστροφικές. Εκείνες τις μέρες οι άνθρωποι δεν έκαναν μπάνιο στη θάλασσα, γιατί πίστευαν ότι μπορεί να πάθουν μεγάλο κακό. Ούτε ξύλα έκοβαν, γιατί σκουλήκιαζαν και σάπιζαν. Δεν έκοβαν τα νύχια τους και δεν έπρεπε να ζυμώσουν. Μα αν ζύμωναν έπρεπε να βάλουν στα ψωμιά «μαυρόκοκκον». Δεν έπλεναν ρούχα, γιατί θα έλιωναν και θα καταστρέφονταν(δριμοκόβονταν) μόνο έβγαζαν από τα σεντούκια τους τα μεταξωτά γιατί επηρεάζονταν και τα αέριζαν. Δεν άρδευαν, γιατί τα φυτά θα ξεραίνονταν. Δεν λούζονταν, για να μην αδυνατίσουν τα μαλλιά τους και δεν αφήναν μικρά παιδιά να γυρνάνε έξω τα μεσημέρια, για να μην τα βρουν οι δρίμες και τους κάνουν κακό. Επίσης δεν έκοβαν σταφύλια και σύκα. Και στην Κύπρο τις δρίμες τις ονομάζουν κακαουστίες ενώ στον Πόντο σαπία, προφανώς εννοώντας το χρονικό διάστημα που σαπίζουν τα ξύλα, τα δέρματα και τα υφάσματα.

Για να διώξουν λοιπόν τις δρίμες ήταν απαραίτητο να τις ξορκίσουν με αγίασμα από την ακολουθία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου και γενικά εξόρκιζαν το κακό με την χάρη των Αγίων μιας και ο Αύγουστος στο χριστιανικό εορτολόγιο είναι γεμάτος γιορτές.

Οι Μεγάλες Γιορτές

Πρώτη μεγάλη γιορτή η εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Την ημέρα εκείνη στις Εκκλησίες ευλογούνται τα σταφύλια. Ένα αρχαιοελληνικό έθιμο των ‘’απαρχών’’ που νοηματοδοτήθηκε από την Εκκλησία. Τα σταφύλια μας λέει ο λαογράφος Γ. Αικατερινίδης τα πηγαίνουν αποβραδίς στην εκκλησία και τα αφήνουν εκεί όλη τη νύχτα και το πρωί ευλογούνται και μοιράζονται στον κόσμο.

Δεύτερη μεγάλη γιορτή η Κοίμηση της Παναγίας στις 15 Αυγούστου. Κατόπιν η γιορτή του Αγίου Φανουρίου (στις 27), που φανέρωνε χαμένους ανθρώπους, ζώα και αντικείμενα. Στις 29 τιμούσαν τη μνήμη του αποκεφαλισμού του Ιωάννη του Προδρόμου. Ημέρα νηστείας. Η ημέρα εκείνη έχει συνδυαστεί με την ημέρα του ερχομού της ελονοσίας ως τιμωρία προς την ανθρωπότητα για το μεγάλο κακό που έκανε με την αποκεφάλιση του Ιωάννη. Γι’ αυτό και ο Άγιος Ιωάννης ονομαζόταν και Ριγολόγος, Θερμολόγος και Παροξυσμός. Εκτός από την ελονοσία είχε συνδυαστεί και με άλλες μορφές παροξυσμικού πυρετού. Και κλείνει ο μήνας με την κατάθεση της Αγίας Ζώνης της Θεοτόκου στις 31. Η ημέρα εκείνη λεγόταν και Κλειδοχρονιά καθώς στο Βυζαντινό ημερολόγιο ήταν η τελευταία μέρα του έτους.

 

Τα έθιμα του Αυγούστου

Μερικές φορές επειδή το κρύο άρχιζε από τον Αύγουστο γι’ αυτό θεωρείται συνήθως ότι είναι η εναρξη νεας περιοδου και συνοδευεται με πολλά από τα λεγόμενα «διαβατήρια» έθιμα.

Έτσι την παραμονή της 1ης Αυγούστου στη Λέσβο και σε άλλες περιοχές ανάβουν φωτιές (καψάλες) και πηδάνε από πάνω τους λέγοντας:

«Ω, καλώς τον Άκστο! Σύκα τσαι καρύδια τσαι καλά σταφύλια! Ψήνουν μεσα στη φωτιά κι ένα σκόρδο, παίρνουν τις στσελίδες (τα λουβιά) και τις τρων για τον πυρετό.»

Στην Ίμβρο λένε πηδόντας τον φανο:

«Άχστε, Παράχστε, σαν απ’μ’ηύρις να μ’αφήσεις.»

Εις την Μάδυτον:

«Άκστους, Παράκστους, καλώς μας ηύρ’ η γι’ Άκστους!»

Επίσης στη Λέσβο, πίστευαν ότι τη νύχτα της 31ης Ιουλίου προς την 1η Αυγούστου οι ουρανοί άνοιγαν και πως ότι και να ζητούσες εκείνη τη νύχτα θα το είχες. Πλούτη, υγεία, χωράφια.

Στην Τήλο το πρωί της 1ης Αυγούστου σκορπίζουν άμμο μέσα στο σπίτι ως σημάδι ευτυχίας και αφθονίας. Ενώ στο Ζαγόρι της Ηπείρου το πρωί έτρωγαν κόκκινα κρανα για να είναι γέροι όλο το χρόνο.

 

Μερικές από τις παροιμίες

«Αύγουστε καλέ μου μήνα, να’ σουν δυο φορές το χρόνο!»

«Μπήκε ο Αύγουστος, η άκρη του χειμώνα!»

«Να’ σαι καλά τον Αύγουστο, πού’ ναι παχιές οι μύγες!»

«Κάθε πράγμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο!»

«Ο Αύγουστος κι ο τρύγος δεν είναι κάθε μέρα!»

«Του Αυγούστου το νερό, αρρώστια στον ελιοκαρπό!»

«Αύγουστος άβρεχος, μούστος άμετρος!»

«Τ’ Αυγούστου και του Γεναριού, τα δυο χρυσά φεγγάρια!»

«Ζήσε Μάη να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι!»

«Να’ σαι καλά τον Αύγουστο με δεκαοχτώ βελέτζες!»

«Το Μάη με πουκάμισο, τον Αύγουστο με κάπα!»

«Ο Αύγουστος πουλάει κρασί, ο Μάης πουλά σιτάρι!»

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s